Rachel Ní
Chuinn looks at the current 'big show' at the Irish Museum of Modern
Art.
Shirin
Neshat in IMMA (go dtí Nollaig, 2001)
 |
 |
 |
| Tá
na hiomhanná seo, ó Passage, 2001, ar fáil
anseo.
|
Rugadh Shirin
Neshat san Iráin, d'fhreastail sí ar choláiste
ealaíona sna Stáit Aontaithe agus nuair a d'fhill
sí ar a tír dhúchais go luath sna nóchaidí
thosaigh sí ag tarraingt aird an phobail idirnáisiúinta
lena griangrafanna de mhná na hIráine clúdaithe
ina gcuid caillí agus filíochta feimínithe
na tíre inscríofa ar a gcuid chraicinn. Ach
go gairid i ndiaidh an chlúitigh sin thosaigh sí ag
déanamh scannáin dúshlánaigh lán-muiníneaigh
a thuil duais an Venice Biennale di. Séard atá ann
le Turbulent; ceann des na trí scannáin atá
le feiscint sa nua-ghailearaí in IMMA, ná seomra mór
le treagaschóir ar an dhá taobh. Ar threagaschóir
amháin tá fear ag canadh isteach sa cheamra le lucht
éisteachta taobh thiar de agus ar an mballa ós a chomhair
feictear imlíne mná. Tosnaíonn
an bhean ag casadh amhráin ach níl lucht éisteachta
aici(i gcultúr na hIráine ní ceadaítear
do mhná a bheith ag canadh). Diaidh ar ndiadh tosnaíonn
an cantóir fireann ag tabhairt aitheantais di agus faoi dheireadh
is léir go bhfuil guth agus cumhacht ag an mbean. Canadh
tradisiúinta atá i gceist agus tá na fuaimeanna
a thagann as béal an bheain fíor-suimiúil.
Tá rithim agus buille láidir sa cheol agus iompraíonn
sé na mothúcháin casta i mbealach sár-éifeachtach.
Tá sraitheanna brí le fáil ón bpíosa
seo ach fiú muna dhéantar anailís air tagtar
amach ón seomra ag mothú páirteach de.
Tá an
scannán is déanaí le feiceáil chomh
maith. Arís tá an-úsáid bainte
as an gceol le píosa a chum Phillip Glass go háirithe
lena haghaidh. Ar leibhéal amháin is píosa
domhanda é le línte uilleanacha, bán agus fir
ceangailte le chéile agus mná, ciorcail agus dubh
ar an dtaobh eile. Ach is léiriú oiriúineach
é chomh maith ar scéal áirithe na hIráine.
Scoiltear na fir agus na mná isteach i ndá ghrúpa;
na mná i gciorcal dubh ina suí, na fir i líne
bán ag siúil. Lasmuigh den dhá ghrúpa
tá cailín óg ag déanamh ciorcail as
clocha í lár an fhásaigh. Nuair a dhruideann
an grúpa fear i dtreo na mban bíonn na mná
ag tochailt poll mór ciorcalach san talamh. Feictear
na coirp baineann ag luascadh isteach is amach leis an gceol mar
a bhéidís ag paidreoireacht nó ag caoineadh.
Trí úsáid
a bhaint as íomhánna nósúile de fireann
agus baineann, bogann Neshat na tuairimí claonaigeanta maidir
le buanchruth fear agus ban go dtí árdán nua.
Críochnaíonn an scannán le tine a thimpeallaíonn
an dá ghrúpa ach fanann an páiste taobh amuigh
den chontúirt. B'fhéidir gur dearcadh dóchasach
é seo ar thodhchaí an chailín óig.
Pé scéal is léir nach mbíonn toradh
sonasach ar an saghas sin polarú ghnéasach.
Ach ní fágtar muid gan dóchas ar bith mar is
siombal d'athnuachán is ea tine agus cé go bhfuil
contúirt ag baint leis, athfhásann plandaí
sna luaithe saibhir.
Chomh maith
leis na trí físeáin tá bailliúcháin
priontaí a bhaineann leis na hábhair céanna.
Is íomhánna láidir ciúin iad le críoch
gan locht orthu. In ainneoin níorbh fhéidir
iad a fheiscint i gceart de bharr an fhrithchaithimh lofach.
Tuigim go bhfuil gá na priontaí a chaomhnú
ach nach bhfuil sé níos tábhactaí gur
féidir iad a fheiceáil. Ar son an ghailearaí,
gabhann sé leithscéal ach tá sé deacair
le creidiúint nach bhfuil suíomh na solas páirteach
san fhadhb. Seachas sin bhí na seomraí eagraithe
go tuiscineach i gcóir taispeáintais na scannán.
Tá an t-ealaíontóir seo ag teacht go mór
chun fóir agus ba chóir cuairt a thabhairt ar an obair
seo fiú ar son an cheoil.
caillí
: veils; uillleanacha : angular; treagascóir : monitor; fásach
: desert; nósúil : typical; buancruth : stereotype;
athnuachan : regeneration; luaithe : ashes; ag teacht chun fóir
: becoming more important
